Mergellander: film en lezing over schaapskudde

De film “Mergellander” en lezing van Eddy Depae over historie en belang van schaapskudden voor mens en omgeving

Op 24 maart 2026 was de filmzaal van het Paenhuys in Riemst voorbehouden voor de Mergellanders, de schapen in zuidelijk Limburg; om te laten zien wat die in Riemst en omstreken zoal uitvreten. Nu is uitvreten natuurlijk niet het mooiste begrip voor de begrazing die door die “gedomesticeerde” woldragers dag in-dag uit wordt uitgevoerd, maar het is lief bedoeld. Als het om activiteit gaat is grazen en ronddrentelen over de landerijen toch het hoofdberoep van die schatten, die met hun uitgekiende gebitten gras en kruiden als een levende tondeuse voorzichtig kortwieken. En “en passant” ook nog zorgen dat zaden verspreid worden en de boeren hun mest voor de akkers uit de potstal kunnen (konden) halen. Zet een schaap ná een koe in de wei en het vindt nóg eten. Zet een koe ná een schaap in de wei en ze lijdt honger. In ruil voor dat leventje leveren ze echter wél een enorme bijdrage en ecologische steun voor de arealen en natuur waarin ze vertoeven.

Schapen, zei schepen Ludwig Stevens (o.a. monumenten, landschappen, dierenwelzijn) in zijn openingstoespraak, zijn van ongekend belang voor het herstel, onderhoud en behoud van ecologisch waardevolle omgevingen en de positieve effecten hiervan op de mens. Hierbij wees hij indirect ook op de voordelen op langere termijn die overheden kunnen creëren door ondersteuning van deze initiatieven.

De film liet in vogelvlucht de werken van de herders, de vrijwilligers; de zorg voor de dieren, het geploeter op soms moeilijke momenten bij schapen in nood; de “Transhumance” (de jaarlijkse verplaatsing van de kudde van winter naar zomerverblijf) en het -op kleine schaal- verwerken van de wol. Wol, vroeger een hoofdproduct van het schaap; nu naar de coulissen van de kledingindustrie verbannen door synthetische stoffen.

Na de film hield Eddy Dupae, met doorleefd enthousiasme een leerrijke lezing onder de naam “De Heerdgang”*. Hierin werd de geschiedenis; de uitgekiende mestproductie door die heerdgang; de betekenis voor voedselopbrengst; het beroep van de herder; de waarde voor florale diversiteit (alle natuur in Haspengouw is heerdgangnatuur!); het belang van bosbegrazing (klimop-opruimers); de toponymische relicten (Groenweg; Bredeweg; Dries), enz. belicht. Een waardevolle afsluiting van een mooie avond.

Heerdgang: De dagelijkse rondgang van de herder met de dorpskudde (de heerd) in en om het dorp; in functie van begrazing, mestopbrengst en mestbenutting.

Roger Thijs